ÇOCUĞUM NEDEN PAYLAŞMAK İSTEMİYOR?

ÇOCUĞUM NEDEN PAYLAŞMAK İSTEMİYOR?

Çocukların özellikle okul öncesi dönemde oyuncaklarını paylaşmak istememesi, ebeveynlerin en sık kaygı duyduğu konulardan biridir. Ancak paylaşmak; çocukların doğuştan bildiği değil, zaman içinde öğrendiği sosyal bir beceridir. Bu nedenle küçük çocukların her oyuncağını hemen paylaşmasını beklemek çoğu zaman gelişimsel gerçeklikle örtüşmez. 

Paylaşmak çocuklar için neden zordur?

Okul öncesi dönemde çocuklar “ben” duygusunu yeni yeni keşfetmeye başlar. Oyuncakları, eşyaları ve hatta bazen yakın ilişkileri onlar için güven ve aidiyet hissi taşır. Bu nedenle sevdiği bir oyuncağı başkasına vermek, çocuk için yalnızca bir nesneyi paylaşmak değil; aynı zamanda kontrolü bırakmak anlamına da gelebilir. 

Özellikle 2-4 yaş aralığında çocuklar:

•  “Benim” kavramını sık kullanabilir,  
•  Sırasını beklemekte zorlanabilir,
•  Sahip olduğu eşyaları koruma eğiliminde olabilir,  
•  Oyuncağını paylaşınca geri alamayacağını düşünebilir.
•  Tüm bunlar, gelişim sürecinin doğal bir parçasıdır. 

Paylaşmayı öğrenmek bir süreçtir.

Paylaşmak, zamanla gelişen bir sosyal beceridir. Çocuklar bu davranışı; gözlemleyerek, deneyimleyerek ve sosyal ilişkiler içinde öğrenirler. Özellikle okul öncesi dönemde akran ilişkileri, paylaşma davranışının gelişiminde oldukça önemli bir yere sahiptir.

Yaklaşık 4 yaş civarında çocuklar, başkalarının duygularını ve ihtiyaçlarını daha iyi fark etmeye başlar. Ancak bu becerinin gelişebilmesi için çocuk sosyal ortama ihtiyaç duyar. Kardeş ilişkileri bu süreci destekleyebilirken; oyun grupları, kreş ve anaokulu gibi ortamlar da çocukların paylaşmayı deneyimleyerek öğrenmesine katkı sağlar. Çocuk sosyal ortam içinde bazen beklemeyi, bazen sırayla oynamayı, bazen de sevdiği bir oyuncağı kısa süreliğine başkasına vermeyi deneyimler. Böylece önemli bir sosyal kuralı keşfetmeye başlar: Birlikte oynayabilmek için paylaşmak gerekir.

Henüz bu deneyimleri yeterince yaşamamış bir çocuğun eşyalarını paylaşmak istememesi çoğu zaman normaldir.  Araştırmalar paylaşma davranışının yaşla birlikte geliştiğini göstermektedir. Sunar ve Fidancı’nın (2016) 3, 4 ve 5 yaş grubundan 178 çocukla gerçekleştirdiği araştırmada, paylaşma davranışındaki yaşa bağlı değişimin oldukça belirgin olduğu görülmüştür. Çalışmanın sonuçlarına göre paylaşma davranışı 3 yaş grubunda daha sınırlı düzeyde gözlemlenirken, yaş ilerledikçe artış göstermekte; 5 yaş grubunda ise çocukların büyük çoğunluğunda görülmektedir. Bu bulgular, paylaşmanın gelişimsel süreç ve sosyal deneyimle birlikte güçlenen bir beceri olduğunu desteklemektedir. 

Ebeveynler çocuklarını nasıl destekleyebilir?

• Çocuğunuzu paylaşmaya zorlamak yerine önce duygusunu anlamaya çalışın.
• Oyuncakları sırayla kullanma konusunda rehberlik edin; “Önce sen oynayabilirsin, sonra arkadaşın oynasın.” gibi ifadeler kullanın. Bu yaklaşım, çocuğun kontrol hissini korumasına yardımcı olur
• Günlük yaşamda paylaşım davranışına model olun.
• Her oyuncağını paylaşmasını beklemeyin; bazı eşyalarının ona özel olması güven duygusunu destekler.  
• Akranlarıyla düzenli sosyal etkileşim kurabileceği oyun ortamları oluşturun.
• Paylaşma davranışının zamanla gelişen bir beceri olduğunu unutmayın ve sürece sabırla eşlik edin.

                                                                                                                                                                                   Psikolojik Danışman Ayşe Keskin Akyıldız